Ekshumacja i przeniesienie do innego grobu w Krakowie

Ekshumację na prośbę rodziny przeprowadza się za zezwoleniem państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, a wniosek składa osoba uprawniona do pochowania zmarłego, na przykład małżonek lub dziecko. Na cmentarzu komunalnym w Krakowie potrzebna jest też zgoda Zarządu Cmentarzy Komunalnych. Ekshumacja jest dopuszczalna od 16 października do 15 kwietnia, we wczesnych godzinach rannych.

• 2 zgodyinspektora sanitarnego i zarządcy cmentarza
• 16.10 do 15.04okres, w którym wykonuje się ekshumacje
• 7 dni roboczychwcześniej zawiadamia się inspektora o terminie (zalecenie sanepidu)

Kiedy rodzina może przenieść zmarłego do innego grobu

Ekshumacja to wydobycie zwłok lub szczątków z grobu. Rodziny decydują się na nią najczęściej wtedy, gdy chcą połączyć groby bliskich w jednym miejscu, przenieść zmarłego bliżej miejsca zamieszkania albo do grobu rodzinnego na innym cmentarzu.

Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych przewiduje kilka podstaw ekshumacji. Dla rodziny najważniejsza jest jedna: umotywowana prośba osób uprawnionych do pochowania zmarłego, złożona za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Pozostałe przypadki to zarządzenie prokuratora lub sądu oraz decyzja inspektora sanitarnego, gdy teren cmentarza zajmuje się na inny cel.

Zgoda dotyczy także urny z prochami. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie przyjmuje wnioski o ekshumację zwłok, szczątków lub urny z prochami i w każdym z tych przypadków wymaga oryginału zezwolenia inspektora sanitarnego.

Kto może złożyć wniosek o ekshumację

Wniosek składa osoba, która ma prawo pochować zmarłego. Ustawa wymienia najbliższą rodzinę:

• pozostałego małżonka,
• krewnych zstępnych, czyli dzieci, wnuki i prawnuki,
• krewnych wstępnych, czyli rodziców i dziadków,
• krewnych bocznych do czwartego stopnia pokrewieństwa, na przykład rodzeństwo,
• powinowatych w linii prostej do pierwszego stopnia, na przykład zięcia, synową, teściów.

Prawo pochowania mają też osoby, które dobrowolnie się do tego zobowiązały.

We wzorach wniosków publikowanych przez stacje sanepidu wnioskodawca podaje stopień pokrewieństwa ze zmarłym i wymienia pozostałych najbliższych członków rodziny, a często wymagane jest oświadczenie, że nie sprzeciwiają się ekshumacji. Dobrze więc porozmawiać z rodziną, zanim złoży się dokumenty.

Wniosek może złożyć także pełnomocnik. Zarząd Cmentarzy Komunalnych przyjmuje wtedy szczegółowe pełnomocnictwo do dokonania ekshumacji albo jego uwierzytelnioną kopię.

Krok pierwszy: zezwolenie sanepidu

Wniosek o zgodę na ekshumację kieruje się do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca, w którym znajduje się grób. Nie ma znaczenia, gdzie mieszka rodzina ani gdzie zmarły zostanie pochowany ponownie.

Dla cmentarzy w Krakowie jest to Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie, ul. Makuszyńskiego 9. Formularz wniosku o wydanie zezwolenia na ekshumację znajduje się na stronie stacji w serwisie gov.pl, w zakładce dotyczącej ekshumacji i przewozu zwłok.

Jedno ograniczenie wynika wprost z ustawy. Zwłok osób zmarłych na choroby zakaźne z wykazu ministra zdrowia nie można ekshumować na prośbę rodziny przed upływem 2 lat od dnia zgonu.

Inspektor sanitarny sprawuje też nadzór nad samą ekshumacją. Według informatora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie oznacza to fizyczny udział w czynnościach na cmentarzu, dlatego o terminie ekshumacji inspektora informuje się, według zaleceń sanepidu (WSSE w Krakowie), co najmniej 7 dni roboczych wcześniej.

Krok drugi: zgoda zarządcy cmentarza

Cmentarzami komunalnymi zarządza gmina, a cmentarzami wyznaniowymi związki wyznaniowe. W praktyce oznacza to, że dokumenty składa się w innym miejscu w zależności od cmentarza.

Cmentarze komunalne w Krakowie (między innymi Rakowicki, Podgórski, Prądnik Czerwony, Grębałów) prowadzi Zarząd Cmentarzy Komunalnych. Do wniosku o zgodę na ekshumację ZCK wymaga:

• dokumentu tożsamości do wglądu,
• wniosku osoby lub osób uprawnionych wraz ze zgodą dysponenta grobu (wniosek ZCK o zgodę dysponenta grobu na ekshumację, druk dostępny w biurze i na stronie ZCK),
• oryginału zezwolenia inspektora sanitarnego na ekshumację,
• pełnomocnictwa, jeśli sprawę załatwia pełnomocnik,
• druku nr 19, gdy w promieniu do 2 metrów od grobu ziemnego rośnie drzewo.

Wniosek składa się osobiście w biurze obsługi właściwego rejonu, na przykład przy ul. Rakowickiej 26, ul. Wapiennej 13, ul. Powstańców 48 albo ul. Darwina 1g, w godzinach 7.30 do 15.30. W razie remontu lub zmian w obsłudze (od 12.10.2026 biuro przy ul. Rakowickiej 26 jest w remoncie, a obsługa działa w stanowiskach tymczasowych) przed wizytą warto zadzwonić albo sprawdzić komunikat na stronie ZCK. Można go też przesłać przez e-Doręczenia.

ZCK załatwia sprawę w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy. Usługa jest płatna według cennika ZCK.

ZCK zwraca uwagę na jeszcze jedną rzecz: ekshumacja wszystkich zmarłych z grobu ziemnego powoduje wygaśnięcie prawa do tego grobu.

Cmentarze parafialne i inne wyznaniowe mają własny zarząd, zwykle przy parafii. Tam trzeba zapytać o wymagane dokumenty i termin. O zamierzonej ekshumacji zawiadamia się zarząd cmentarza na piśmie, niezależnie od rodzaju cmentarza.

Jeśli zmarły ma spocząć w innym grobie, miejsce ponownego pochowania warto wcześniej uzgodnić z zarządem cmentarza docelowego. Informacje o pochówkach na Cmentarzu Rakowickim i Cmentarzu Salwatorskim zebraliśmy w osobnych poradnikach: Cmentarz Rakowicki oraz Cmentarz Salwatorski.

Kiedy ekshumacji się nie wykonuje

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi dopuszcza ekshumację tylko w okresie od 16 października do 15 kwietnia. Przeprowadza się ją we wczesnych godzinach rannych.

Od 16 kwietnia do 15 października ekshumacji na prośbę rodziny zasadniczo się nie wykonuje. Inspektor sanitarny może dopuścić inny termin, ale wtedy ustala dodatkowe środki ostrożności.

W praktyce oznacza to, że formalności dobrze jest zacząć latem lub wczesną jesienią, jeśli ekshumacja ma się odbyć w najbliższym sezonie (od 16 października do 15 kwietnia). Zgody urzędu i zarządcy cmentarza wymagają czasu, a sama ekshumacja musi zmieścić się w okresie ekshumacyjnym.

Jak wygląda ekshumacja i przewiezienie do nowego grobu

Sposób postępowania zależy od tego, ile czasu minęło od pochówku. Jeśli od pochowania minęło niewiele czasu, trumnę wydobywa się w całości, bez otwierania, i na czas przewozu umieszcza w szczelnej skrzyni. Na miejscu ponownego pochowania trumnę wyjmuje się ze skrzyni i chowa bez otwierania.

Gdy od pochówku minęło wiele lat, szczątki razem z pozostałościami trumny przekłada się do nowej trumny. Przy przewozie na odległość większą niż 60 km trumnę zamyka się w obecności inspektora sanitarnego, który ją opieczętowuje.

Kolejne kroki zwykle wyglądają tak:

1. uzgodnienie w rodzinie, kto składa wniosek, i ustalenie grobu docelowego,

2. wniosek o zezwolenie do sanepidu,

3. wniosek do zarządcy cmentarza z oryginałem zezwolenia,

4. ustalenie daty i zawiadomienie inspektora sanitarnego co najmniej 7 dni roboczych wcześniej (według zaleceń sanepidu, WSSE w Krakowie),

5. ekshumacja we wczesnych godzinach rannych pod nadzorem inspektora,

6. przewiezienie i ponowne pochowanie w nowym grobie.

W czym pomaga zakład pogrzebowy

Zakład pogrzebowy może przygotować dokumenty razem z rodziną i załatwić formalności w jej imieniu na podstawie pełnomocnictwa. Zajmuje się też przewiezieniem zmarłego, nową trumną, jeśli jest potrzebna, oraz organizacją ponownego pochowania.

Lilia pomaga rodzinom przygotować wnioski, ustalić kolejność kroków i termin, który zmieści się w okresie ekshumacyjnym. Informacje o przewozie znajdą Państwo w poradniku transport zwłok, a o trumnach i urnach na stronie trumny i urny. Jeśli po połączeniu grobów potrzebny jest nowy pomnik, zapraszamy na stronę nagrobki i grobowce.

O koszt ekshumacji i przeniesienia prosimy pytać telefonicznie pod numerem 12 421 24 80. Opłaty urzędowe i opłaty cmentarza ustalają te instytucje. Dane biur znajdą Państwo na stronie kontakt.

Najczęstsze pytania